Bootkussens reinigen: skai, stof en schimmel voorkomen

Eerst: waar zijn je kussens van gemaakt?

De meeste bootkussens hebben een hoes van skai (kunstleer op basis van pvc) of van een geweven buitenstof. Dat onderscheid bepaalt alles, want wat het ene materiaal netjes schoonmaakt, kan het andere juist beschadigen. Twijfel je? Skai voelt glad en gesloten aan en heeft meestal gelaste of gestikte naden; buitenstof is geweven en voelt textielachtig. Onderstaande tabel helpt je kiezen.

Skai en kunstleer schoonmaken

Skai is dankbaar materiaal: het gesloten oppervlak laat vuil moeilijk indringen, dus je hoeft zelden zwaar geschut in te zetten. Sterker nog, agressieve middelen doen meer kwaad dan goed. Een stoomreiniger is hier meestal niet nodig en soms zelfs riskant: de warmte en het vocht kunnen naden, stiksel en de lijmverbindingen aantasten, terwijl je het extra reinigend vermogen niet nodig hebt.

1. 1

   Stof en zand eerst weg

   Veeg of stofzuig los vuil weg. Schuren met zand eronder maakt kleine krassen in de toplaag, dus begin altijd droog.

2. 2

   Mild sopje aanmaken

   Lauw water met een scheutje pH-neutrale zeep of milde allesreiniger is voldoende. Vermijd oplosmiddelen zoals aceton of thinner, agressieve ontvetters en bleek: die tasten de toplaag aan en laten skai verkleuren of uitdrogen.

3. 3

   Zacht schoonmaken

   Neem het oppervlak af met een zachte doek of een zachte borstel. Werk met beleid rond de naden, want daar verzamelt vuil zich en daar is de hoes het kwetsbaarst.

4. 4

   Nanemen en drogen

   Veeg zeepresten weg met een licht vochtige doek en droog na met een schone doek. Laat de kussens daarna in de lucht en niet in de volle brandende zon volledig opdrogen.

Blijft er een hardnekkige plek zitten, dan kan een speciale kunstleer- of marinevinylreiniger uitkomst bieden. Een melaminespons (schuurgum) werkt op taaie randjes, maar is licht schurend, dus gebruik hem spaarzaam en niet op een matte of bedrukte afwerking. Test een nieuw middel altijd eerst op een onopvallend hoekje.

Stoffen kussens schoonmaken

Geweven buitenstof laat vuil iets dieper toe dan skai, maar de goede kwaliteiten (zoals door en door geverfd acryl) zijn juist gemaakt om schoongemaakt te worden. Het grote verschil met skai: veel van deze stoffen verdragen wel een verdunde bleekoplossing tegen schimmel, terwijl je dat bij skai nooit doet. Lees wel eerst het label van de fabrikant.

1. Borstel droog vuil eraf en klop de kussens uit.
2. Maak een sopje van lauw water met milde zeep en werk het met een zachte borstel in.
3. Laat het even inwerken, spoel met weinig water na en dep vlekken in plaats van wrijven.
4. Zet de kussens rechtop en luchtig te drogen, zodat het schuim niet nat blijft.

Een textiel- of stoomreiniger mag bij stof wel, mits je op een lage stand werkt en de vulling niet doorweekt. Na het reinigen kun je de stof opnieuw impregneren met een textielwaterwerende spray; de originele waterafstotende laag slijt namelijk met de jaren.

Veelvoorkomende vlekken en hun aanpak

Naast de gewone beurt zijn er van die specifieke vlekken die om een eigen aanpak vragen. De rode draad blijft hetzelfde: pak ze zo vers mogelijk aan, dep in plaats van wrijven, en test een sterker middel eerst op een onopvallende plek.

Schimmel en groene aanslag aanpakken

Schimmel, van zwarte stippen tot een groene waas, is bijna altijd een vochtprobleem: kussens die nat of in een afgesloten ruimte zijn opgeborgen. Schoonmaken helpt, maar de winst zit in het voorkomen.

• Op skai: begin met een mild sopje. Blijft het zitten, gebruik dan een reiniger die geschikt is voor marinevinyl. Geen onverdunde bleek, die vreet aan de toplaag en kan kleuren aantasten.
• Op stof: hier mag vaak een verdunde bleek- of schimmeloplossing, als de fabrikant dat toestaat. Spoel goed na en impregneer opnieuw.
• Laat alles daarna volledig drogen; vocht dat achterblijft, is precies de reden dat de schimmel terugkomt.

Roze of gele verkleuring die niet weggaat

Zie je bij wit skai een roze waas of gele plekken die van binnenuit lijken te komen, dan is dat vaak geen vuil maar verkleuring van het materiaal zelf. Roze verkleuring ontstaat door een micro-organisme onder de toplaag, geel meestal door uv en veroudering. Poetsen helpt dan niet. Voor roze verkleuring bestaan speciale herstelmiddelen, maar soms is bijwerken of vervangen de enige optie. Voorkomen doe je met ventilatie, droog opbergen en een beschermende conditioner.

Beschermen na het schoonmaken

Schoon is het moment om te beschermen. Skai blijft langer soepel en scheurt minder snel met een kunstleerconditioner die ook uv-bescherming geeft; zonlicht is namelijk de grootste vijand van kunstleer. Stoffen kussens profiteren van een nieuwe waterwerende impregnatielaag. Beide verlengen de levensduur en houden vuil en vocht beter buiten.

Niet de zwaarste reiniger houdt je kussens mooi, maar milde middelen, droog opbergen en op tijd beschermen.

Kussens de winter door

De winterstalling is het natuurlijke moment om de kussens een goede beurt te geven en ze daarna droog en luchtig weg te leggen, het liefst binnen. Leg ze niet plat op elkaar in een vochtige, afgesloten ruimte, want dan begint het schimmelverhaal opnieuw. Combineer dit met de rest van je onderhoud als je de boot winterklaar maakt, dan pak je het onderwaterschip, de motor en de stoffering in een keer aan.

Zitten er scheuren in het skai, laten de naden los of is de vulling ingezakt, dan is dat werk voor een botenstoffeerder. Kom je er zelf niet uit met een vlek of twijfel je over het materiaal, dan kan een vakman meekijken.