E10-benzine en je bootmotor: wat je moet weten

Wat is E10 eigenlijk?

E10 is benzine met maximaal 10 procent ethanol (bio-ethanol), gemengd met gewone benzine. Sinds oktober 2019 is de standaard Euro95 aan de Nederlandse pomp een E10-brandstof; je herkent het aan het ronde label 'E10' op de pomp en de vulklep. Daarnaast bestaat E5, met maximaal 5 procent ethanol. In de praktijk wordt de duurdere 98-benzine (vaak 'Super' of 'Super Plus' genoemd) meestal als E5 verkocht.

Ethanol wordt bijgemengd omdat het een hernieuwbare, plantaardige component is en helpt om aan de bijmengverplichting voor biobrandstof te voldoen. Voor de meeste auto's die vaak rijden en regelmatig tanken is dat geen probleem. Op een boot ligt dat subtieler, en dat komt vooral door één eigenschap van ethanol.

Waarom ethanol vocht aantrekt en fasescheiding ontstaat

Ethanol is hygroscopisch: het trekt water aan en bindt vocht uit de lucht. In kleine hoeveelheden is dat geen ramp, want de benzine kan een bescheiden hoeveelheid water opnemen en meeverbranden. Het gaat pas mis wanneer er meer water in de tank komt dan het mengsel kan vasthouden. Dan treedt fasescheiding op.

Bij fasescheiding splitst de brandstof zich in twee lagen. Onderin ontstaat een laag van water en ethanol, daarboven blijft benzine over met een lager octaangetal. Vervelend genoeg zit de brandstofopname in veel tanks juist onderin, precies waar die water-ethanollaag zich verzamelt. Je motor krijgt dan een slok water-ethanol naar binnen in plaats van schone benzine, met alle gevolgen van dien. Lange stilstand, temperatuurwisselingen en een halfvolle tank versnellen dit proces.

Wat E10 met je bootmotor kan doen

De problemen die ethanolbenzine kan geven, komen zelden uit de lucht vallen. Ze ontstaan vooral bij oude brandstof, vocht en materialen die niet op ethanol berekend zijn. De belangrijkste op een rij:

• Verstopte sproeiers en injectoren. Verouderde en ethanolhoudende benzine kan gomachtige, lakachtige resten achterlaten die de fijne sproeiers in een carburateur dichtzetten. Het gevolg is een motor die moeilijk start, terugvalt bij gas geven of onregelmatig loopt.
• Corrosie. De combinatie van water en ethanol kan agressief zijn voor bepaalde metalen en coatings in de tank, het brandstofsysteem en de carburateur, zeker als de boot lang stilligt.
• Aangetaste slangen en pakkingen. Ethanol werkt als oplosmiddel. Oudere brandstofslangen, vlotternaaldjes en pakkingen die niet ethanolbestendig zijn, kunnen verharden, opzwellen of scheuren. Losgekomen materiaal kan vervolgens weer het systeem verstoppen.
• Start- en loopproblemen. Brandstof over de houdbaarheid heen, water in het systeem en een lager octaangetal na fasescheiding geven samen een motor die slecht start, hapert of stationair onrustig loopt.

Belangrijk om te benadrukken: dit is geen wetmatigheid. Een moderne, ethanolbestendige injectiemotor die regelmatig vaart en verse brandstof krijgt, merkt er in de praktijk vaak weinig van. Het zijn vooral oudere motoren, tweetakten, klassiekers en motoren die maanden stilliggen die kwetsbaar zijn.

Waarom juist boten extra kwetsbaar zijn

Een auto rijdt vaak, tankt regelmatig bij en ververst zo vanzelf zijn brandstof. Een boot leeft een heel ander leven, en dat maakt ethanolbenzine kwetsbaarder:

• Lange stilstand. Veel boten liggen een groot deel van het jaar stil. Brandstof veroudert in die tijd, en ethanol krijgt alle gelegenheid om vocht op te nemen.
• Deels gevulde tanks. Een halfvolle tank heeft een grote luchtbel boven de brandstof. In die lucht zit vocht, en dat is precies wat ethanol aantrekt.
• Condens. Boten leven in een vochtige omgeving met flinke temperatuurverschillen tussen dag en nacht. Aan de koude tankwand slaat condens neer, die als water in de brandstof terechtkomt.
• Ontluchte tanks. Veel boottanks ademen via een ontluchting mee met de buitenlucht, inclusief het vocht daarin.

Geen van deze factoren is op zichzelf dramatisch, maar samen verklaren ze waarom een probleem dat een automobilist nooit tegenkomt, op een boot na de winter zomaar de kop opsteekt.

Wat je er praktisch aan kunt doen

Het goede nieuws: met een paar gewoonten houd je de risico's klein. De rode draad is steeds dezelfde, namelijk verse brandstof en vocht weren.

Ethanol is niet je grootste vijand, oude en natte brandstof wel.

Kies bewust je brandstof

Voor oudere of gevoelige motoren kun je E5 (vaak de 98-benzine) overwegen; die bevat minder ethanol. Ethanolvrij is die echter niet. Wil je helemaal geen ethanol, dan is alkylaatbenzine (bekend van de blikken voor kleine motoren) een optie: duurder, maar schoon en lang houdbaar. Controleer bij twijfel in je handleiding welke brandstof de fabrikant voor jouw motor toestaat.

Werk met verse brandstof en eventueel een stabilisator

Koop niet meer benzine dan je in afzienbare tijd opmaakt, en laat een boot niet maanden op oude brandstof staan. Zet je de motor toch langer stil, dan kan een brandstofstabilisator de veroudering vertragen. Zie het als hulpmiddel, niet als wondermiddel: het maakt slechte of natte brandstof niet weer goed. Volg de dosering op de verpakking.

Tank vol of juist leeg de winter in?

Hierover bestaan twee scholen, en welke het beste past hangt af van je tank en opstelling. Een (bijna) volle tank met stabilisator laat weinig lucht over waarin condens kan ontstaan, wat vooral bij metalen tanks wordt aangeraden. Bij kleine draagbare tanks en carburateurmotoren kiezen anderen er juist voor om het systeem droog te laten lopen, zodat er geen verouderde brandstof en geen water op de bodem achterblijven. Beide kunnen prima werken; belangrijker dan de keuze is dat je in het voorjaar met verse brandstof begint.

Houd water buiten met een afscheider en filter

Een brandstoffilter met waterafscheider en een doorzichtige kom is op een boot geen luxe. Je ziet in één oogopslag of er water of vuil onderin zit, en je kunt de kom aftappen. Controleer die kom regelmatig en vervang het filter volgens het onderhoudsschema van je motor.

Wat te doen bij verdachte oude brandstof

Kom je na de winter bij je boot en vertrouw je de brandstof niet? Neem dan even de tijd voordat je de sleutel omdraait. Zo herken je verdachte benzine en ga je er veilig mee om.

1. 1

   Ruik en kijk

   Verse benzine ruikt scherp en herkenbaar. Muf, zurig of lakachtig ruikende brandstof is over de top. Kijk ook naar de kleur: verkleurd, troebel of een zichtbare aparte laag onderin wijst op veroudering of water.

2. 2

   Controleer de waterafscheider

   Tap de kom van de waterafscheider af en kijk of er water of vuil in zit. Een laagje water onderin is een duidelijk teken dat je de brandstof niet zomaar moet gebruiken.

3. 3

   Twijfel je? Voer de brandstof af

   Pomp of hevel oude, natte of verdachte benzine over in een geschikte jerrycan en gebruik hem niet. Verse brandstof is goedkoop afgezet tegen schade aan je motor.

4. 4

   Lever oude benzine juist in

   Breng afgetapte brandstof naar een inzamelpunt voor klein gevaarlijk afval of de milieustraat. Giet het nooit in de gootsteen, het riool of het oppervlaktewater.

Loopt de motor na verse brandstof nog steeds onrustig, valt hij terug bij gas geven of start hij slecht, dan kan er meer aan de hand zijn, zoals verstopte sproeiers of aangetaste slangen. Onze diagnosepagina en de storingsartikelen helpen je dan verder, en bij twijfel is een korte controle door een vakman snel terugverdiend.